دوشنبه 5 اردیبهشت 1390

 
عنوان  : مصرف محلول كود اوره به همراه علفكش های گندم به منظوركاهش هزینه ها و افزایش تولید
تدوین كنندگان: مجیداخوان - علی مظلوم علی آبادی - رسولی آذر 
 

مخاطبین و بهره برداران نشریه :
1- مهندسین ناظر گندم
2- كشاورزان و تولیدكنندگان گندم
3- كارشناسان ترویج و مروجین
4- سایر علاقمندان
هدفهای آموزشی :
     خوانندگان گرامی با مطالعه این نشریه:
* با نحوه تأثیرگذاری و مكانیسم عمل اوره در گیاه گندم آشنا می شوند.
* زمان مناسب مصرف كود سرك را با دلیل علمی متوجه می گردند.
     و خواهند دانست كه:
* از نظراقتصادی، مصرف محلول كود اوره و علفكش بسیار با اهمیت است.
* در هر نوع اقلیم و شرایط مزرعه ای، می توان به راحتی تولید گندم را افزایش داد.
مقدمه :
كشاورزان عزیز، همان طور كه می دانید، گندم عمده ترین محصول زراعی و نماد خودكفایی كشور می باشد. این محصول همیشه و در همه جا بیشترین سطح زیر كشت را در زراعت آبی و دیم به خود اختصاص داده است. گندم به عنوان منبع عمده تأمین كالری وپروتئین مورد نیاز جامعه محسوب می شود، كه به طور متوسط ؛ 75 درصدپروتئین و 65 درصدكالری هرفرد از نان تأمین می شود.
یكی از معظلات مهم مزارع گندم ، وجود علف های هرز می باشد كه علاوه بر جذب آب و مواد غذایی از خاك ، باعث اشغال فضای مزرعه شده و از رسیدن نور خورشید به بوته های گندم جلوگیری می كند. در نتیجه رشد گیاه گندم و پنجه زنی آن به درستی انجام نخواهد شد. بنابراین مبارزه با علف های هرز در مزارع گندم ، برای جلوگیری از كاهش عملكرد كشت این محصول بسیار ضروری است.
 

راه های مبارزه با علف های هرز مزارع گندم:
الف) رعایت تناوب زراعی : یعنی پرهیز از كشت یك محصول برای چند سال پیاپی. در این روش ، چون عملیات كاشت ، داشت و برداشت برای كشت های گوناگون متفاوت می باشد ، پس شرایط زیست محیطی علف های هرز دستخوش دگرگونی هایی شده و در نتیجه رشد و گسترش آنها محدود می شود.
ب) شخم و یخ آب زمستانه : «شخم» زدن زمین زراعی باعث جابجایی بذر علف های هرز شده و در جوانه زنی و رویش آنها مؤثر است. انجام عملیات «شخم» ، علاوه بر تهیه بستر كاشت ، می تواند برای كنترل علف های هرز هم استفاده شود. شیوه و زمان كاربرد آن بستگی به شرایط زراعی دارد. انجام «یخ آب» زمستانه نیز باعث جوانه زنی بذرها می شود. به دنبال آن ، رشد ریزومی اندام های زیرزمینی گونه های علف هرز مهاجم را با اشكال مواجه ساخته و از شدت پراكنش آنها در فصل زراعی می كاهد. یخ آب زمستانه در مناطقی كه توسعه اندام های زیرزمینی گسترش بیشتری دارند ، گاه باعث پارگی و جدایی اندام ها از یكدیگر شده و نابودی آنها را باعث خواهد شد.
ج) استفاده از بذرهای بوجاری شده : هنگامی كه مزرعه گندم از پوشش سبز خوب و یكنواختی برخوردار باشد ، توان رقابتی محصول با علف های هرز افزایش خواهد یافت. ضد عفونی بذرها ، به كنترل آفات و بیماری های خاكزی و بذرزاد ، برای سبز شدن بذر گندم و تولید گیاهیچه قوی ، كمك می كند . بدین ترتیب ، محصول با پوشش دادن زمین ، رویش علف های هرز را كاهش خواهد داد. در غیر این صورت ، آفات و عوامل بیماری های گندم باعث تُنَك شدن بوته ها در سطح مزرعه شده و فضاهای خالی و بدون استفاده ، مكان خوب و مناسبی برای رشد و تكثیر علف های هرز خواهد بود.
د) استفاده از سموم علفكش : تا كنون 15 علفكش انتخابی گندم در كشور به ثبت رسیده است. ازمیان آنها 7 نوع «گراس (باریك برگ كش)» ، 6 نوع «پهن برگ كش» و 2 نوع «علفكش دو منظوره» هستند. از دیدگاه مدیریت كنترل هلف های هرز ، هرچند علفكش ها متنوع تر باشند ، بهتر است ، زیرا اگر كشاورز بطور متنوع از آنها استفاده كند ، مقاومت علف های هرز به علفكش ها كمتر خواهد بود.
به خاطر ؛
 حفظ محیط زیست ،
عدم ایجاد مقاومت علف های هرز به علفكش ها
 و جلوگیری از افزایش و گسترش بعضی از گونه های علف های هرز ،
توصیه می شود حتی الامكان از روش های غیر از استفاده از سموم علفكش
در مدیریت كنترل علف های هرز استفاده شود.
 
* همچنین استفاده از كود ازته سرك به صورت محلول پاشی یا دستی، در افزایش عملكرد و بالا بردن كیفیت گندم به دست آمده، نقش مهمی دارد.
 
دراین نشریه، (با هدف افزایش تولید و كاهش هزینه های مزرعه ای) روش مصرف كود اوره به همراه علفكش های گندم، توضیح داده می شود.
- چرا كود شیمیایی اوره را توصیه می كنیم؟
- مكانیسم عمل و نحوه تأثیركود شیمیایی اوره برگیاه چگونه است؟
- چرا این روش درمزارع گندم آبی ودیم توصیه می شود؟
 اینها سؤالاتی است كه در این نشریه سعی شده به زبان ساده پاسخ داده شود.
با این‌ امید كه شما كشاورزان عزیز، با مطالعه دقیق ، این توصیه ها را درمزارع گندم بكار بندید.
 
 
 چرا كود شیمیایی اوره را توصیه می كنیم؟
ازمیان كودهای ازته ، بهترین كود برای مصرف -به صورت محلول پاشی- ‌كود اوره است. كودهایی كه مواد ازته دارند، از راه شاخ و برگ، بهتر و بیشتر جذب می شوند. بدین ترتیب كه
جذب كود اوره، بیشتر از كود فسفات آمونیم
و جذب این دو كود، بیشتر از كود سولفات آمونیم است.
علاوه بر این، سرعت جذب، نشان دهنده این است كه مقدار جذب این تركیبات شیمیایی از راه شاخ و برگ، به میزان حل شدن آنها در آب بستگی دارد.
استفاده زیادتر از كود اوره به دو دلیل عمده است:
1.در محلول پاشی، امكان جذب آن، به وسیله برگ بیشتر است.
2.در صورت مصرف آن، امكان برگ سوختگی ، نسبت به سایر كودهای ازته كمتر است .
مصرف یك مرحله از كود اوره سرك -در مرحله پنجه زنی بوته گندم- می تواند شروع خوبی برای رشد آن باشد. از طرف دیگر، استفاده از علفكش ها در این مرحله از رشد گندم، برای جلوگیری از رشد علف های هرز و رقابت زود هنگام آنها با گندم مناسب خواهد بود.
 
 
مكانیسم عمل و نحوه تأثیر كود اوره بر بوته گندم:
ازت موجود در كود اوره كه به صورت محلول بر سطح برگ های گیاه گندم پاشیده می شود ، از طریق كوتیكول برگ جذب می گردد. مقدار تأثیر آن به میزان نفوذ اوره از كوتیكول و سلول های اپیدرم و انتقال آن به یاخته های برگ بستگی دارد.
جدیدترین نظریه در مورد نفوذ مواد به داخل سلول های برگ به این صورت است كه: نفوذ مواد با وزن مولكولی پایین (مثل قند و عناصر معدنی) و تبخیر آب از كوتیكول ، از طریق رودخانه های هیدروفوبیك موجود در كوتیكول صورت می گیرد. این روزنه ها به مواد محلولی تنل اوره قابل نفوذند اما به مولكول های درشت ، نظیر كلات ها نمی توانند نفوذ نمایند. در طول این روزنه ها ، بار منفی آرایش یافته ، كه این مقدار بارها از سطح خارجی برگ به طرف داخل افزایش می یابد. بنابراین نفوذ كاتیون ها در طول این شیب الكتریكی افزایش یافته در حالی كه آنیون ها پس زده می شوند و در نتیجه جذب كاتیون ها از برگ سریع تر از آنیون ها است( NH4+ در مقابل NO3- ). برای مولكول های بدون بار مثل اوره ، نفوذ خیلی سریع تر است . به علت زیاد بودن فعالیت عمل فتوسنتز در برگ های جوان ، محلول كود اوره، بیشتر جذب گیاه می شود. ولی با بالا رفتن سن برگ ها، كود ازته از راه برگ كمتر جذب گیاه می شود. از این رو ، استفاده از مواد خیس كننده همراه با مصرف كود اوره، می تواند جذب آنرا افزایش دهد.
 
 
دلایل استفاده از كود اوره ، همراه با علفكش ها:
مصرف محلول كود اوره به همراه علفكش های گندم، علاوه بر این كه كیفیت محصول را افزایش می دهد، عملكرد گندم را نیز از 450 كیلوگرم تا بیشتر از یك تن در هكتار بالا می برد.
راندمان عمل ، طبق نتایج بدست آمده از اجرای طرح های «تحقیقاتی» و «تحقیقی ترویجی» در «مناطق معتدل گرم و همچنین خاك های سبك و ضعیف» ، بیشتر از «مناطق سرد و نیز خاك های مرغوب» است. همچنین باعث زیاد شدن تولید كاه و كلش می گردد.
به طوركلی، كاربرد علفكش ها و محلول كود، می تواند موجب:
- كاهش هزینه های مزرعه،
- صرفه جویی درعملیات زراعی، انرژی، نیروی كار و مصرف سوخت
- كاهش فشردگی خاك مزرعه شود.
 
مزایای محلول پاشی كوداوره:
1- مصرف كوداوره سرك به صورت محلول، سبب تأمین مواد غذایی مورد نیاز گیاه گندم می شود.
2- موجب افزایش عمل فتوسنتز در گیاه می گردد.
3- سبز ماندن برگ های بوته گندم را با دوام تر می كند.
4- باعث می شود سطح سبزگندم ، از زمان پیدایش سنبله های گندم تا زمان رسیدن دانه، دوام بیتشری یابد. در نتیجه بر عملكرد، تأثیر مستقیم داشته و باعث افزایش تولید خواهد شد.
5- درطولانی تر شدن دوره فعالیت گیاه، مؤثر می باشد.
6- چون گیاه پیش از عمل گرده افشانی و در مرحله تشكیل اولیه سنبله، نیاز به ازت بیشتری دارد، مصرف محلول كود اوره، علاوه بر اثر بخشی بر اجزای عملكرد، باعث افزایش عملكرد گندم نیز خواهد شد.
 
 
زمان استفاده از سموم علفكش ، در مزارع گندم
در هنگام اجرای عملیات آماده سازی زمین ، باید كود دهی (با در نظر گرفتن نتیجه آزمایش خاك و بر اساس نیاز زمین) و پس از آن كاشت ، آبیاری و سایر مراقبت های لازم انجام شود.
چنانچه تولید كنندگان گندم به دلایلی موفق به انجام مبارزه با علف های هرز »بدون استفاده از سموم شیمیایی» نشده اند ، می توانند طبق زمان بندی زیر اقدام كنند:
مبارزه شیمیایی با علف های هرز، همزمان با ساقه دهی بوته های گندم و در زمانی است كه 50 درصد بوته های گندم درمزرعه، یك تا دوگره قابل لمس داشته باشند.
علاوه برآن، برودت هوا (در موقع سمپاشی) باید حداقل 15 درجه سانتی گراد باشد. هر چه دما كمتر باشد، اثر بخشی علفكش ها كمترخواهد بود. با استفاده از اطلاعات هواشناسی، می توان روزسمپاشی را طوری انتخاب كرد كه حداقل تا یك روز بعد، بارندگی نداشته باشیم.
به این صورت، تأثیر سمپاشی برای از بین بردن علف های هرز افزایش خواهد یافت.
 
الف) روش آماده سازی سموم علفكش همراه با محلول اوره
برای آنكه كود اوره بهتر و راحت تر در آب حل شود، خوب است از آب گرم استفاده كنیم. روش كار به این ترتیب است كه:
ابتدا سموم علفكش را در مقداری آب حل می كنیم(مثلاً برای هر هكتار زیر كشت گندم، 200 لیتر آب).
محلول كود اوره را (كه در ظرف جداگانه ای تهیه شده است) به آن می افزاییم.
*توصیه می شود به منظور جداسازی ذراتی كه احتمالاً در آب حل نشده است ، محلول كود اوره از یك صافی یا پارچه عبور داده شود تا در حین سمپاشی ، نازل های سمپاش مسدود نگردند.
حجم كل محلول علفكش ومحلول اوره را به ازای هر هكتار مزرعه، به چهارصد لیتر می رسانیم.
نازل سمپاش (مجرای خروجی سم از سمپاش) برای استفاده از علفكش، باید مخصوص و از نوع «تی جت» باشد.
 
در استفاده از انواع علفكش هایی كه برای مزارع گندم توصیه شده اند، رعایت دو نكته الزامی است:
1- سازگاری یا اختلاط پذیری كود و علفكش درمحلول (ممكن است در یكدیگرحل نشوند یا رسوب بدهند). چنانچه تجربه قبلی در مورد نوع علفكش و كود ندارید، مقدار كمی را آزمایش كنید. چنانچه مشكلی نداشت، نكته دوم را تجربه كنید.
2- با توجه به تنوع علفكش ها وكودهای شیمیایی موجود، ‌واكنش های شیمیایی و فیزیكی بین آنها طبیعی است. اما نباید موجب كاهش كارآیی محلول كود اوره و علفكش ها شود و یا اثر نامطلوبی مثل گیاه سوزی روی بوته های گندم داشته باشد. توصیه می شود درصورت نداشتن تجربه قبلی، یك قطعه از زمین را با مساحت خیلی كم، با مخلوط محلول كود و سم علفكش، مورد آزمایش قرار دهید. چنانچه حداكثر ظرف ده روز، عوارض نامطلوبی مشاهده نشد، قابل استفاده و توصیه است.
 
ب ) چند علفكش انتخابی برای كنترل علف های هرز پهن برگ و باریك برگ ، در مزارع گندم برای كنترل علف های هرز پهن برگ، توصیه می شود
از علفكش «تری بنورون متیل» با نام تجاری «گرانستار75 درصد DF» به مقدار 20 تا 25 گرم برای هر هكتار استفاده شود.
علاوه برآن می توان از علفكش «توفوردی + ام سی پی آ» با نام تجاری «یو 46 كمبی فلوئید 5/67 درصد SL‌» به میزان یك لیتر در هكتار
و یا سموم علفكش دیگری كه برای مبارزه با علف های هرز پهن برگ مزارع گندم توصیه شده است، استفاده نمود.
 
درصورتی كه مزرعه گندم دارای علف های هرز باریك برگ هم باشد، می توان
از علفكش «تاپیك 8 درصد EC‌» با نام عمومی «كلودینا فوپ پروپارژیل» به مقدار 8/0 لیتردر هكتار
و یا از علفكش «فتوكساپروپ اتیل + مفن پایردی اتیل» با نام تجاری «پوما سوپر5/7 درصد EC» به مقدار یك لیتر در هكتار
و یا از علفكش گراسب 25 درصد EC با نام عمومی «ترالكوكسیدیم» به میزان یك لیتر در هكتار
و یا با استفاده از انواع دیگر باریك برگ كش های گندم
...  به همراه علفكش «تری نبورون متیل»(گرانستار)
...   یا سم علفكش پهن برگ كش دیگری با همان دُز مصرفی توصیه شده مخلوط
...  و با محلول كود اوره به نسبت 5/43 كیلوگرم كود شیمیایی اوره در حجم چهارصد لیتر آب
...  با سمپاش پشت تراكتوری درمزرعه گندم اقدام كرد.
 
 
استفاده از كود اوره به همراه علفكش ها ، در زراعت گندم دیم: 
به دلیل خشك بودن و تجمع بیشتر ازت درلایه های سطحی خاك، استفاده از محلول پاشی،(نسبت به كاربرد ازت) بهتراست.
به دلیل آنكه:
- ریشه های بوته های گندم ، درشرایط دیم، عمقی هستند،
- لایه های زیرین خاك، از لحاظ دارا بودن ازت، فقیرترند،
- نیز، میزان جذب ازت درخاك كمتر است،
اثر استفاده ازمحلول پاشی كود اوره در این نوع مزارع مطلوب تر بوده و عملكرد گندم بیشتر خواهد شد. 
بنابراین، در زراعت گندم دیم، استفاده از كود اوره، به همراه علفكش ها توصیه می شود.
 
 
كلام آخر :
به كشاورزان عزیزی كه «بدون استفاده از علفكش ها» ، با علف های هرز مبارزه كرده اند و یا مشكل علف هرز ندارند ، محلول پاشی كود اوره «به تنهایی» و یا «همراه با كودهای میكرو» در سطح كم توصیه می شود. چنانچه با توجه به شرایط مزرعه ، نتیجه رضایت بخش باشد ، این كار را در سطوح بزرگ تر نیز می توانند انجام دهند.
 
 
منابع:
1- احمدی ، ع وح - رحیمیان مشهدی . 1377 – بررسی اثروامكان كاربرد محصول پاشی اوره همراه با علفكشهای متداول درگندم نان . خلاصه مقالات پنجمین كنگره زراعت واصلاح نباتات ایران – كرج
2- مین باشی معینی ، م و م ، اخوان و ا ، فقیه 1383 . بررسی امكان محلول پاشی توأم اوره وعلفكش های انتخابی درگندم . گزارش نهایی طرح تحقیقاتی 1044/83 .
 

  

• نظرات() 

ارسال به

دوشنبه 5 اردیبهشت 1390

• کشت گلخانه ای
• مقدمه
• تعریف گلخانه
• محل احداث گلخانه
• جهت گلخانه ها
• جریان هوا در گلخانه
• کنترل شرایط محیطی گلخانه
o درجه حرارت در گلخانه ها
o نیاز نوری گیاهان
o آبیاری گلخانه ها
• گاز کربنیک در گلخانه¬ها
• زهکشی گلخانه
• بادکشن
• انواع پوششهای گلخانه ای
• سکوها و بسترهای کشت
• تجهیزات و ادوات مورد نیاز در گلخانه ها

کشت گلخانه ای
مقدمه
هر یک از گیاهان برای داشتن رشد مطلوب نیاز به شرایط خاصی از نظر شدت نور ، دمای روزانه ، دمای شبانه ، میزان رطوبت نسبی هوا و رطوبت خاک دارند . برای تولید و پرورش تجاری گیاهان با کیفیت بالا و در تمام طول سال باید شرایط محیطی مطلوب به همراه کنترل عوامل خسارت زا نظیر باد ، طوفان های ویرانگر ، سرما و یخبندان و ..... از طریق ساختمانی بنام گلخانه هستیم که به عنوان محیط کنترل شده مطرح می گردد و با توجه به نیاز روزافزون بازار ، چه از نظر تولید گل و گیاهان زینتی و چه از نظر سبزیجات و صیفی جات خارج از فصل این روش تولید امروزه به یکی از سود آورترین بخشهای کشاورزی تبدیل شده است که البته سرمایه گذاری اولیه فراوانی را نیز طلب می کند . با توجه به سرمایه گذاری زیادی که در این زمینه صورت می گیرد فقدان مدیریت صحیح در احداث گلخانه ، انتخاب مکان ، نوع گلخانه و پوشش آن باعث عدم بهره وری مناسب از سرمایه و امکانات خواهد شد .

تعریف گلخانه
گلخانه یاGreen house به فضای محدودی اطلاق می¬شود که قابلیت کنترل شرایط محیطی مناسب را برای رشد گیاهان از نواحی مختلف در طی فصول مختلف یک سال داشته باشد. طبق این تعریف از جمله عملکرد گلخانه، فراهم کردن شرایط محیطی لازم و مورد نیاز محصولی معین است.گل¬خانه¬ها بر حسب اینکه چه نوع مصالح ساختمانی در آن‌ها بکار برده شده است به نوع ثابت و متحرک تقسیم‌بندی می شوند.گلخانه¬های ثابت، به گل¬خانه¬هایی گفته می‌شود که مصالح ساختمانی بکار رفته در آن‌ها از جنس پایدار و با دوام باشد. پس باید سالیان سال از آن‌ها استفاده کرد.

محل احداث گلخانه

یکی از اولین تصمیماتی که باید اتخاذ شود، این است که گلخانه به صورت یک واحد جداگانه، در تماس باساختمان های موجود و یا بصورت بخشی از ساختمانهای جدید ساخته شود. گلخانه های متصل به هم معمولاً هزینه های ساخت و گرمایش کمتری داشته و دسترسی آسانتری دارند، اما گیاهان نورکمتری دریافت می کنند. گلخانه های متصل به هم باید رو به جنوب ساخته شوند. یک گلخانه مستقل می تواند در محلی دورتر از ساختمانهای موجود ساخته شود. گیاهان در چنین گلخانه ای نور خورشید را از همه جهات دریافت می کنند. این گلخانه ها از لحاظ ساخت و سیستم حرارتی بسیار گران هستند و هزینه های فوق العاده ای برای خطوط آب و برق لازم دارند. یک گلخانه می تواند در هراندازه ای ساخته شود اما کوچکترین گلخانه ای که می توان در نظر گرفت چیزی در حدود 200 فوت مربع است (18.4 متر مربع ). گلخانه های کوچکتر به نسبت از لحاظ ساخت و عملکرد بسیار گران هستند .
مسائلی که باید برای احداث گلخانه در نظر داشت عبارتند از:
• دسترسی به راههای حمل و نقل که با احداث هر چه نزدیکتر به راههای اصلی این مشکل به حداقل می رسد .
• نوع سوخت مصرفی در گلخانه؛در مناطقی که امکان دسترسی به گاز طبیعی وجود دارد می توان با کاربرد این سوخت ارزان هزینه ها را به مقدار زیادی در تولید فصل سرما کاهش داد .
• دسترسی به منابع آب با کیفیت و کمیت مناسب .
• اثرات محیطی؛ جایی که دائماً دارای آب و هوای نامساعد ، بارانهای شدید ، سایه ناشی از واقع شدن در دامنه شمالی کوههای بلند و یا درختان سربه فلک کشیده می باشد مناسب احداث گلخانه نیست . شدت نور یکی از عوامل تعیین کننده محسوب می گردد .
• نوع محصولی که در برنامه تولید قرارمی گیرد . با توجه به اینکه گرایشها به سمت تولید اختصاصی محصولات است و دستور کار تولید پس از مطالعه ابتدایی بازار داخلی و خارجی مشخص می گردد قبل از احداث ، ابتدا بایستی تعیین کنند که چه محصولی تولید شود سپس تصمیم به احداث گلخانه در منطقه و اقلیمی مناسب آن محصول بگیرید . *در نظر داشتن قوانین مربوط به زمین محدوده های شهری و احداث و بهره برداری از گلخانه ها و ....
• محل احداث بایستی حتی الامکان مسطح باشد چرا که در صورت ناهمواری و شیبدار بودن ، ایجاد یک گلخانه بزرگ با مشکلات و هزینه های زیادی برای تسطیح همراه خواهد بود .
جهت گلخانه ها
اسکلت گلخانه سایه ایجاد می کند و با توجه به زاویه تابش این سایه ها متفاوت است لزوم توجه به این امر بویژه در تولید زمستانه حائز اهمیت است چرا که تغییرات اندکی دردرصد نور رسیده به گیاهان می تواند نقش بسزایی در کمیت و کیفیت تولید داشته باشد .موقعیت گلخانه باید به صورتی باشد که بیشترین مقدار نور را دریافت نماید. اولین انتخاب برای موقعیت گلخانه به صورت نمای جنوبی یا جنوب شرقی می باشد. نور تمام روز بهترین شرایط را برای گیاه فراهم می کند. البته نور تابیده شده ازجانب شرق، به هنگام صبح، برای گیاهان کافی می باشد. نور صبح بیشترین مطلوبیت را داراست، زیرا که به گیاهان اجازه داده می شود که فرایند تولید غذا را زودتر آغاز نمایند.واین موضوع منجر به حداکثر رشد می شود. بالطبع انتخابهای بعدی، نمای جنوب غربی و نمای غربی می باشد؛ چرا که دریافت نور دیرتر صورت می گیرد. نمای شمالی کمترین مطلوبیت را دارد و فقط برای گیاهانی که نور کمی احتیاج دارند مناسب می باشد .
درختان برگ ریز مانند افرا و بلوط می توانند به طور مؤثری از نور شدید بعد ازظهر تابستانی با ایجاد سایه بکاهند. البته باید توجه داشت که درختان در هنگام صبح، بر روی گلخانه سایه نیاندازند. این درختان در زمستان اجازه می دهند که نور کافی به گلخانه برسد؛ چرا که در پاییز برگهای خود را از دست می دهند.

جریان هوا در گلخانه
گردش هوا در گلخانه ضروری است. وقتی که یک گیاه در معرض جریان هوای تازه درخارج از گلخانه باشد، هوای تازه در نزدیکی برگها تأمین شده و گیاه می تواند اکسیژن پس داده و از دی اکسید کربن تازه استفاده نماید. جریان هوا همچنین به پایین نگه داشتن رطوبت نسبی و کنترل دما در گلخانه کمک می نماید . گلخانه های تجاری به همه نیازمندی های اشاره شده در بالا و حتی بیشتر از آن وابسته اند. در یک گلخانه تجاری هدف اصلی سود دهی است؛ برای رسیدن به این هدف، گلخانه باید از لحاظ تأمین شرایط محیطی مطلوب کارآمد باشد. نور و دمای گلخانه باید به طور سخت و جدی کنترل شود. اخیراً کامپیوترها برای چنین کنترل هایی به طور گسترده مورد استفاده قرار گرفته اند. همچنین وجود گازهای سمی و گرد و غبار در گلخانه ممکن است یک مشکل جدی باشد. این گازها شامل مونو اکسید کربن، اکسید نیتروژن و دی اکسید نیتروژن می باشند؛ که ممکن است از وسایل حرارتی متصاعد شوند .

کنترل شرایط محیطی گلخانه

فعالیتهای شیمیایی صورت گرفته در فرآیند فتوسنتز گیاهان، مستقیماً متأثر از شرایط محیطی می باشد. فتوسنتز به عواملی مانند دما، شدت نور و وجود آب و مواد غذایی وابسته است. تنفس گیاه نسبت به دما ی محیطی متفاوت می باشد .محدوده دمایی توصیه شده برای بیشتر گیاهان گلخانه ای که منجر به بالاترین بازده فتوسنتزی می شود، چیزی بین 50 تا 85 درجه فارنهایت می باشد. بنابراین بدون توجه به اینکه گلخانه برای چه کاری مورد استفاده قرار می گیرد، باید محیط آن کنترل شده باشد؛ این کار برای سلامت گیاهان گلخانه ضروری می باشد.

درجه حرارت در گلخانه ها
تنظیم درجه حرارت در گلخانه¬ها شرط اولیه برای رشد و نمو بسیاری از گیاهان است. نیاز گیاهان به درجه حرارت دامنه¬های مختلفی دارد. بعضی از گیاهان درجه حرارت¬های بالاتری نیاز دارند مثل گیاهان مناطق گرمسیری. بعضی دیگر در درجه حرارت¬های کمتر از 20 درجه سانتیگراد هم بخوبی رشد و نمو می¬کنند، مانند گیاهانی که از مناطق سردسیری منقل شده‌اند نظیر پامچال که در جنگل‌های شمال دیده می‌شود.
اما چگونگی تنظیم درجه حرارت در گلخانه¬ها بستگی به سیستم گرمایی دارد. انواع بخاری‌ها یا سیستم‌های گازی و ... می‌توانند مورد استفاده قرار بگیرند. سیستم های حرارتی باید توان توزیع یکنواخت دما راداشته باشند و فاقد اثرات زیست محیطی باشند. دمای روزانه و شبانه توصیه شده برای چند محصول متداول گلخانه ای؛
محصول دمای شبانه ( F) دمای روزانه ( F)
گوجه فرنگی 66-60 80-70
کاهو 55 78-70
خیار 65 80
فلفل 62 80-70
گل داودی 63-62 80-75
گل شمعدانی 60-55 75-70

نیاز نوری گیاهان
همه گیاهان به یک اندازه به نور نیازمند نیستند. بعضی از گیاهان نیاز به نور فراوانی دارند و بعضی دیگر به نور کمتری نیاز دارند.گیاهان از نظر نیاز نوری به سه گروه تقسیم می شوند.
گیاهان روز بلندLDP: Long Day Plants برای به گل رفتن بین 10 تا 14 ساعت به نور نیاز دارند، مانند گیاهان فصلی تابستانه نظیر آحار، اطلسی، ناز و میمون.
گیاهان روز کوتاه SDP: Short Day Plants برای به گل رفتن نیاز نوری کمتر از 12 ساعت دارند. که در نقطه مقابل گیاهان روز بلند قرار می‌گیرند، مثل گل داودی.
گیاهان بی تفاوت به طول روز NDP: Neutral Day Plants برای نگهداری در منزل بسیار مناسب و مطلوب هستند. مثل گل حنا یا بگونیا که حساسیتی نسبت به طول روز ندارند و در تمام طول سال گل دارند.

آبیاری گلخانه ها

تأ¬مین رطوبت یکی از پارامترهای مهم برای رشد و نمو گیاهان است، البته باید نیازهای رطوبتی گیاهان را بشناسیم. بعد از شناخت نیاز رطوبتی گیاهان، آن‌ها را در گلخانه¬های خاص خود جایگزین می¬کنیم یعنی همه گیاهان در یک نوع گلخانه نگهداری نمی‌شوند. در سطوح تخصصی و بزرگ، هر گلخانه برای یک محصول و یا تعدادی محصول مشابه با نیاز¬های یکسان در نظر گرفته می‌شود.انواع روش های آبیاری به طور خلاصه به شرح زیر است.
آبیاری سطحی(ثقلی) سیستم های آبیاری سطحی راندمان پایینی داشته و اتلاف آب در آن بالا است.در عین حال باعث شستشوی املاح افزایش رشد علف های هرز و بروز انواع بیماری های قارچی و انگلی و پوسیدگی می شود.این سیستم ها به صورت آبیاری کرتی و نواری اجرا می گردد.
آبیاری تحت فشار
1- آبیاری بارانی :هدف از آبیاری بارانی توزیع یکنواخت آب برای تمام گیاهان و کاهش دمای محیط و افزایش رطوبت است.راندمان مصرف آب 75در صد است.هزینه اولیه زیاد از معایب این سیستم است.
2- آبیاری قطره ای :در این روش آب،کودهای شیمیاییو سایر مواد مورد نیاز گیاه به صورت محلول توسط قطره چکان های نصب شده روی لوله های جانبی در اختیار گیاه قرار می گیرد.راندمان مصرف آب 90 در صد است و چون قطره چکان ها در کنار بوته یا ساقه گیاه قرار می گیرند امکان رشد و توسعه علف های هرز از بین می رود.

گاز کربنیک در گلخانه¬ها
کاربرد Co2 تقریباً معادل استفاده از مواد غذایی، کاربرد پیدا کرده است. در کشور ما که گیاهان از لحاظ نوری در وضعیت مناسبی قرار دارند می‌توان با بالا بردن مصرف Co2 راندمان محصول را نیز بالاتر برد.وجود Co2برای انجام عمل فتوسنتز ضروری است. این واکنش شیمیایی منجر به تولید محصول سبز می¬شود . در این واکنشCo2 عامل بسیار مهمی تلقی می¬شود.سالهای زیادی است که به منابع غنی سازی دی اکسید کربن در گلخانه ها، برای افزایش رشد و تولید گیاهان پی برده شده است. دی اکسید کربن یکی از ضروری ترین اجزاء فتوسنتز می باشد.فتوسنتز یک فرآیند شیمیایی است که انرژی نور خورشید را برای تبدیل دی اکسید کربن و آب به مواد قندی در گیاهان سبز مورد استفاده قرار می دهد؛ سپس این مواد قندی در خلال تنفس گیاه برای رشد آن مورد استفاده قرار می گیرند. اختلاف بین نرخ فتوسنتز و تنفس، مبنایی برای میزان انباشتگی ماده خشک در گیاهان می باشد. در تولید گلخانه ای، هدف همه پرورش دهندگان، افزایش ماده خشک و بهینه سازی اقتصادی محصولات می باشد. دی اکسید کربن با توجه به بهبود رشد گیاهان، باروری محصولات راافزایش می دهد. بعضی از مواردی که باروری محصولات به وسیله غنی سازی دی اکسید کربن افزایش داده می شود عبارتند از : گلدهی قبل از موعد ،بازده میوه دهی بالاتر،کاهش جوانه های ناقص در گلها،بهبود استحکام ساقه گیاه و اندازة گل.بنابراین پرورش دهندگان گل و گیاه باید دی اکسید کربن را به عنوان یک مادة مغذی در نظر بگیرند.

زهکشی گلخانه
از موارد مهمی که در احداث یک گلخانه توجه به زهکشی گلخانه است . در مناطقی با زمینهای دارای بافت سخت و با لایه تحت الارض غیر قابل نفوذ با قرار دادن لوله های سفالی منفذ دار زیربسترها و یا به طرق ابتکاری دیگر تمهیدات لازم را در جهت بهبود زهکشی می اندیشند

بادکشن
در مناطق باد خیز ردیفی از درختان و یا یک مانع طبیعی مثل تپه برای کاهش خسارت باد استفاده می شود . حداقل فاصله درختان از گلخانه در شرق و غرب بایستی حدود 5/2 برابر ارتفاع درختان باشد . این فاصله در قسمت جنوبی بیش از یک ارتفاع درختان است .

انواع پوششهای گلخانه ای
شیشه

تا قبل از سال 1950 فقط گلخانه های شیشه ای وجود داشت امروزه این گلخانه هاپرهزینه ترین نوع گلخانه محسوب می گردد .چون مصرف سوخت در این گلخانه ها بالاست ، نیاز به اسکلت های محکم دارند . بسته به پهنای گلخانه از اسکلتهای مختلفی می توان برای بنای آن استفاده نمود . در پهنای کمتر از 6 متر اسکلت چوبی بدون نیاز به ستونهای میانی قابل استفاده است . برای گلخانه هایی با پهنای تا حدود 12 متر اسکلت لوله ای بدون نیاز به ستون های عمودی وسط قابل کاربرد هستند ولی بایستی برای استحکام به قاب پنجره ها متصل شوند .
پوششهای پلاستیکی
پوششهای پلاستیکی می تواند از جنس پلی استر ، پلیوینل کلراید (P.V.C) پلی وینل فلوراید(P.V.F) باشد . از مزایای این پوششها عدم نیاز به اسکلتهای سنگین وکاهش هزینه گرم کردن تا حدود 40% نسبت به گلخانه های
شیشه ای یک لایه است . امروزه گلخانه های پلاستیکی درصد بالایی از گلخانه های دنیا را به خود اختصاص می دهند . ولی در اروپای شرقی محبوبیت چندانی ندارد .عیب پوششهای پلاستیکی دوام کم آنهاست چرا که اشعه ماورای بنفش خورشید باعث شکنندگی و تیرگی پلاستیک می شود . اغلب پوششهای پلاستیکی از نوع پلیاتیلن بوده که معمولاً به ماده مفاوم کننده در مقابل UV( اشعه ماورای بنفش ) آمیخته شده اند که در این صورت طول عمر آنها تا حدود 3 سال قابل افزایش است . همچنین عیب دیگر این پوششها این است که در زمستان اگر هوای گلخانه سردتر بوده و با برخورد هوای مرطوب داخل گلخانه قطرات بخار آب بر روی آنها تشکژل می گردد که با پیوستن به هم بزرگ شده و با چکیدن قطرات بر سطح برگها باعث بالا رفتن رطوبت سطح برگ و ایجاد بیماری های قارچی می گردند و از طرفی با ریزش قطرات بر کف گلخانه ها باعث افزایش رطوبت بسترخاکها و کاهش میزان اکسیژن خاک می شوند . که تداوم این امر می تواند منجر به کاهش جذب عناصر غذایی و کاهش رشد عمومی گیاه شود . راه حل این مشکل استفاده از اسپری محلول مواد شوینده در آب است که بر روی سطح داخلی پوشش می پاشند که البته این مواد خیلی زود پاک می شوند . حسن این کار جلوگیری از بزرگ شدن قطرات است . امروزه در کشورهای پیشرفته پلی اتیلن و سایر پوششهای پلاستیک را به مواد نگهدارنده نور مادون قرمز (IR) آمیخته می کنند که تلفات دمای گلخانه را در شب 15 تا 25 درصد کاهش می دهند .
PVF نیز یکنوع پوشش پلاستیکی جدید است که تا ده سال دوام داشته و واکنش آن نسبت به نور و قیمت آن تقریباً معادل شیشه است . پوششهای دوبل پلاستیکی نیز کاهش هزینه سوخت تا یک سوم نقش موثری دارند . انجام پوششهای دولایه در اسکلت های سوله ای که ستون کمتری دارند راحت تر است . فاصله بین دولایه پایینی از 10-25/1 سانتی متر کمتر یا بیشتر نباشد.گلخانه های نیمه استوانه ای برای پوششهای دولایه ای مناسب می باشند .میزان کشیدگی پلاستیک بسیار مهم است . هنگامی که در یک روز سرد نصب شود می بایست آن را محکم کشید و در روز گرم کمتر کشیده شود با در هوای سرد منقبض و پاره نگردد . امروزه اکثر گلخانه های جدید در آمریکا چه به صورت دایم و یا موقت با پوششهای پلاستیکی ساخته می شوند.

سکوها و بسترهای کشت

سکو بخشی از فضای گلخانه است جایگاهی است برای قرار گرفتن گلدان ها یا کشت گیاهان در بستر های بالا تر از سطح زمین همانگونه که از نام آن پیدا است ، سکوها همواره در سطحی بالاتر از کف گلخانه ها قرار می گیرند . این عمل ضمن جلوگیری از گسترش عوامل آلوده کننده و بیماری زای گیاهی به تهویه بهتر و گرم شدن زودتر بستر کمک می کند . انتخاب شکل سکوها و مواد سازنده آنها به نوع گیاه ، گلخانه و سلیقه سازنده بستگی دارد . به طور کلی ویژگی های یک سکوی خوب عبارت است از:
الف _ از زهکشی مطلوبی برخوردار باشند .
ب_ پهنای آن طوری باشد که کارگران به آسانی به مرکز سکو دسترسی داشته باشند .
ج_ طوری نصب شده باشد که حداکثر نور را جذب کنند .
کارکردن با سکوها برای قرار دادن گلدان ها به کارگران این امکان را می دهد که بدون خم شدن کار خود را انجام دهند در صورتی که سکوها برای کشت گیاهان استفاده بهتر است 30-15 سانتیمتر عمق داشته و از زهکشی مناسبی برخوردار باشد . ارتفاع سکوها از سطح زمین می بایست به گونه ای باشد که اقدامات داشت با تسلط کارگر بر محصول امکانپذیر باشد که این امر به نوع محصول بستگی دارد . سکوها را می توان از جنس آلومینیوم ، ایرانیت ، الوار چوبی و یا مواد بتنی ساخت . آلومینیوم عمری طولانی دارد ولی گران قیمت است و چوب ارزان بوده ولی عمر کوتاهی دارد و احتمال پوسیدگی آن نیز زیاد است و همچنین عوامل بیماری زا نیز در آن نفوذ می کنند .
نحوه قرار گرفتن سکوها
بایستی سکوها را طوری نصب نمود که از حداکثر فضای گلخانه ای برای پرورش گیاهان استفاده شود . تعداد و عرض راهروها بستگی به نحوه استفاده از آنها و نوع محصول دارد .
ارتفاع سکوهای کشت 90-80 سانتیمتر است . پهنای سکوهای مجاور دیواره ها حدود 90سانتیمتر و پهنای سکوهای میانی که از دو طرف قابل دسترسی است حداکثر میبایست 180 سانتی متر باشد . سکوهای کشت گیاهان گلدانی نبایست دیواره داشته باشد و کف سکوها تا حد ممکن بایستی منفذدار باشد . تخته های چوبی سوراخدار به همراه تورسیمی محکم برای ساختن کف سکوها مناسبند .
در روش نوین به منظور استفاده موثر از حداکثر فضای گلخانه از سکوی متحرک استفاده می کنند . این سیستم فضای تولید را تا بیش از 90% مساحت گلخانه افزایش می دهد . راهروها توسط سکوهای متحرک اشغال شده که با حرکت سکو راهرو از یک سمت باز می شود و از طرف دیگر بسته می شود .
سکوها و بسترهای زمینی گلهای بریده
گلهای بریده را در شرایط گلخانه ای به هر دو شکل بسترهای سکوئی و زمینی کشت می کنند . گیاهانی مثل گل داوودی و میمون را می توان بر روی سکوها کشت نمود . ولی این سکوها بایستی نزدیک زمین قرار گیرند تا عملیات حذف جوانه ها ، محلول پاشی و برداشت امکان پذیر باشد ، میخک را نیز به علت حساسیت به بیماری پژمردگی باکتریایی برروی سکوهای کوتاه پرورش می دهند .
ضد عفونی کردن خاک سکوها راحت تر و موفقیت آمیز تر از بسترهای زمینی است . بسترهای زمینی باید به گونه ای باشند که خاک اطراف ریشه را از قسمتهای دیگر مجزا کنند . بتون برای بسترهای زمینی مناسب است .

تجهیزات و ادوات مورد نیاز در گلخانه ها

از تجهیزات و ادوات مورد نیاز گلخانه میتوان به سیستم گرمایشی, سرمایشی, ژنراتور و....... اشاره نمود.
الف- انواع سیستم گرمایشی:
1-سیستم مرکزی:سیستم شوفاژ(برای گلخانه های بالای 4/.هکتار) در این سیستم از بخار آب یا آب داغ استفاده می شود.
2-سیستم موضعی: بخ

• نظرات() 

ارسال به

پنجشنبه 11 فروردین 1390

مقدمه

یکی از مشکلات مهمی که امروزه در کشور ما وجود دارد ضایعات پس از برداشت محصولات کشاورزی بخصوص میوه ، سبزیها ، و استاندارد نبودن کیفیت آنهاست که باعث کاهش ارزش صادراتی و بازاریابی آنها شده است . علت اصلی این مشکلات به دو مورد کلی مربوط می گردد.

اول شرایط رشد و نمو گیاه ، و دوم شرایط نگهداری پس از برداشت محصول ، که این مورد نیز از شرایط رشد نمو قبل از برداشت تاثیر می گیرد. بنابراین لازم است که عوامل موثر در طول فصل رشد طوری تنظیم گردند که کیفیت و کمیت محصول ، مطلوب گردد. عوامل زیادی در رشد و نمو محصول دخالت دارند از جمله آب و هوا ، تغذیه گیاه، آبیاری، ژنوتیپ و غیره که از میان این عوامل تغذیه گیاه از اهمیت بسزایی برخوردار است و باید توجه بیشتری روی این مساله مبذول شود. تغذیه گیاه میتواند کمیت، کیفیت و طول مدت انبار داری محصولات را تحت تاثیر قرار دهد. مثلا اگر میوه سیب ، کمبود کلسیم داشته باشد به عوارضی مثل لکه تلخی مبتلا می گردد که علاوه بر اینکه کیفیت محصول پایین می آید ، از طول عمر انبار داری نیز کاسته میشود و یا اگر مواد غذایی کافی در اختیار گیاه موجود نباشد به هیچوجه آن گیاه نمی تواند در حد پتانسیل ژنتیکی خود رشد کند. شیوع عــــــــــوارض فیزیولوژیکی و طول مدت انبار داری با تغذیه گیاه تغییر

 می کند.

انستیتوی بهداشت آمریکا در تحقیقات اخیر خود میزان نیاز بدن به کلسیم را بالا اعلام کرد به طوری که افراد زیر 30 سال ( بجز کودکان و نوجوانان ) هر روز به 1000 میلی گرم و افراد بین 30 تا 50 به 1200 میلی گرم و بالای 50 سال به 1300 میلی گرم کلسیم نیاز دارند و می توانند آن را از راه خوردن لبنیات و مواد دیگر ویا قرص به دست آورند. این انستیتو کمبود کلسیم را عامل بسیاری از بیماریها خوانده است. زنان حامله و شیرده 5 تا 20 درصد بیشتر به کلسیم نیاز دارند. در میان عناصر غذایی ضروری ، کلسیم نقش اصلی را در کیفیت و طول مدت انبار داری ایفا می کند که در ذیل به اختصار توضیح داده میشود.

کلسیم

کلسیم به صورت کاتیون دو ظرفیتی (Ca2+   ) جذب گیاه می شود. این کار از محلول خاک و به وسیله تبادل تماسی انجام می گیرد. منشاء کلسیم خاکها ، به استثنای کلسیمی که به صورت آهک یا مواد کودی به خاک افزوده میشود در سنگها و کانیهای تشکیل دهنده خاک وجود دارد. کلسیم موجود در تعدادی از کانیها نظیر دولومیت ، کلسیت ، آپاتیت ، فلدسپارهای کلسیم و آمفیبولها وجود دارد و از طریق هوا دیدگی آزاد می شود.

علی رغم آنکه کلسیم یکی از فراوانترین عناصر پوسته زمین (6/3 درصد ) را تشکیل می دهد ولی متاسفانه حرکت بسیار بطیء و دشوار آن در درون گیاه مشکلاتی را برای کیفیت محصولات باغی زراعی ایجاد کرده است. مقدار کلسیم در خاکها تابع سنگ مادر ، اقلیم و بافت خاک است.

خاکهای نواحی مرطوب نظیر منطقه لا هیجان که از سنگهای آذرین تشکیل شده و دارای بافت سبک است با کمبود کلسیم مواجه بوده ، مصرف مواد آهکی در این خاکها توصیه می گردد. در نتیجه هوا دیدگی ، کانیهای محتوی کلسیم شکسته شده و کاتیون آزاد می شود.

·        مسیری که کلسیم در خاک طی میکند ( سرنوشت کلسیم ) به این شرح است:

_ مقداری از آن کاتیونها در نتیجه آبشوئی در مناطق مرطوب از خاک خارج می گردد.

_ قسمت دیگر جذب سطحی رسها و مواد آلی خاک گردیده ، به صورت تبادلی در فعل و انفعالات خاک شرکت می کند.

_ بخشی دیگر به وسیله موجودات ذره بینی و گیاهان جذب و جزء نسوج آنها در می آید.

_ در بعضی از مناطق به صورت لایه های متراکم کربنات کلسیم رسوب کرده از نفوذ و عبور ریشه درختان میوه جلوگیری می کند.

_ مقداری به صورت کانیهای ثانوی در خاک رسوب و بالاخره مقداری نیز به صورت املاح محلول در خاک که برای گیاه قابل استفاده است باقی می ماند.

تغذیه کلسیمی درختان بسیار  پیچیده است. میوه ها بیشتر از گل گیاه به کلسیم نیاز دارند. بنابراین کلسیم هم باید به وسیله گیاه جذب شود و هم به میوه ها منتقل گردد. برای انتقال کلسیم به طرف میوه به روشهای خاصی نیاز است که رعایت آنها از شدت عوارض فیزیولوژیکی می کاهد.

قسمتی از کلسیم در گیاه به عنوان ماده ساختمانی بشدت پیوند شده و قسمت دیگر در دیوار سلولها و سطح خارجی غشاء پلاسمایی به صورت قابل تبادل موجود است. نسبت بیشتری از کلسیم ممکن است در واکوئلها محصور شده باشد، در حالی که غلظت آن در سیتوزول خیلی پایین است و بدین علت کلسیم در آوند آبکشی و از طریق سیمپلاست نمی تواند حرکت کند. غلظت کلسیم در بعضی از گیاهان حتی اگر به 10 درصد وزن خشک برسد ، علائم مسمومیت تولید نمی کند نقش کلسیم در سیب و گلابی به خاطر نگهداری آنها به مدت طولانی و تاثیر روی کیفیت میوه ها زیاد است. کلسیم در سایر میوه ها نیز به خاطر نقش آن در رسیدن آنها ، مهم است . میوه هایی که مقدار کلسیم آنها بیشتر است قابلیت حمل و طول عمر انبار داری بیشتری را دارند و یکی از علل پایین بودن کیفیت میوه ها ، کمی کلسیم است.

عامل عمده نارساییها در میوه سیب ، کمبود کلسیم در میوه آن است. در زمان رسیدن میوه ، حرکت کلسیم محلول در آب از میوه به برگهای نزدیک مجاور به نارساییهای فیزیولوژیکی نسبت داده میشود. کلسیم کم در میوه ، سبب لکه تلخ می گردد ولی تعادل معدنی این بیماریها را کاهش داده ، غلظت کلسیم فعال تحت تاثیر عوامل متعدد دیگر قرار می گیرد. با کاهش کلسیم در میوه ها، تنفس شدیدتر شده، زمان رسیدن را به جلو می اندازد. در مقابل با افزایش کلسیم ، اثر محلول پاشی کلرور کلسیم، میزان تنفس کاهش و به دلیل کاهش مقدار اتیلن تولیدی ، زمان رسیدن میوه به تاخیر می افتد. با افزایش غلظت کلسیم ، از میزان تنفس میوه کاسته شد ، نهایتا مقدار اتیلن تشکیل شده کاهش می یابد و زمان رسیدن میوه به تاخیر می افتد در صورتی که در درختان شاهد این مساله بر عکس است.

  نقش کلسیم در بدن انسان

مقدار کلسیم در بدن انسان از مواد معدنی دیگر بیشتر است. کلسیم و فسفر برای داشتن استخوان بندی و دندانهای سالم ، با هم همکاری میکنند. برای سلامت عروق قلب ، کلسیم منیزیم با هم کار می کنند . تقریبا تمام کلسیم بدن در استخوانها و دندانها یافت میشود. بیست درصد کلسیم استخوانهای انسان بالغ هر سال مجددا جذب و دوباره سازی می شوند. نسبت کلسیم به فسفر بدن باید دو به یک باشد و مقدار مصرف روزانه توصیه شده آن برای بزرگسالان 800 تا 1200 میلی گرم در روز است. به نظر یکی از پزشکان همکار ، علت اصلی  میل به خواب در انسان بعد از مصرف ماست، وجود اسید لاکتیک کلسیم فراوان در ماست است که باعث آرامش اعصاب گردیده، در نهایت میل به استراحت و خواب را در انسان به دنبال دارد.

فرمهای مختلف کلسیم در گیاهان

بر خلاف سایر عناصر غذایی، قسمت بیشتری از کلسیم در دیواره های سلولی ( آپوپلاسم ) است. در میوه سیب ، 90 درصد کلسیم در پیوندهای میان دیواره های سلول متمرکز شده است. در اکثر نهاندانگان ، اکسالات کلسیم در واکوئلهای سلولهای بزرگ موجودند.

غلظت بالایی از کلسیم در تیغه میانی ، سطح خارجی غشاء پلاسمالما، شبکه آندوپلاسمی و واکوئلها دیده می شود . اکثر کلسیم محلول در آب در واکوئلها قرار دارند که با آنیونهای آلی مثل مالات یا آنیونهای معدنی مثل نیترات و کلر همراهند. در سیتوزول غلظت کلسیم خیلی پایین و تقریبا 1/0 الی 2/1 میکرو مول است. غلظت پایین کلسیم در سیتورول به علت نفوذ پذیری پایین غشاء پلاسمایی و زیادی آب آبیاری و مصرف بی رویه کودهای ازته است. چه در صورت زیادی مصرف کودهای ازته، جذب کلسیم در درختان میوه دچار مشکل شده، نهایتا مسائل و نارساییهای ناشی از کمبود کلسیم در میوه ها مطرح خواهد شد.

نقش کلسیم در گیاه

پایداری دیواره سلولی

باندهای کلسیم به صورت پکتات در تیغه های میانی برای استحکام دیواره های سلولی و بافت گیاهی ضروری است . تخریب پکتاتها وسیله آنزیم پلی گالا کتورنازها صورت می گیرد. زمانی که مقدار کلسیم به حد کافی وجود داشته باشد از تخریب آنها ممانعت می شود. در تایید این مطلب در بافتهایی که کمبود کلسیم دارند پلی گالاکتورنازها افزایش می یابد و علائم مشخص کمبود کلسیم مثل تجزیه دیواره سلولی و افتادن بافتهای گیاهی ( ریزش برگها ) دیده می شود. گیاهانی که برگهای آنها در طول فصل رشد، کلسیم بیشتری جذب می کنند و یا در شرایطی با شدت نور زیاد رشد می نمایند قسمت بیشتری از مواد پکتیکی به صورت پکتات کلسیم می باشد. در این صورت گیاه در مقابل تخریب دیواره سلولی برای جلوگیری از نفوذ قارچها و رسیدن میوه ، خیلی مهم است.

 توسعه سلول و فرآیندهای داخلی

اگر ریشه گیاه در محلول غذایی بدون کلسیم قرار گیرد ، رشد آن بعد از چند ساعت متوقف می شود.

کلسیم در تقسیم سلولی شرکت می کند اما توقف رشد ریشه در محلول غذایی عاری از کلسیم ، در اثر توقف توسعه سلول است. کلسیم در میان زنجیره های پکتیکی تیغه میانی قرار گرفته ، سبب سفتی دیواره سلولی می شود. از طرف دیگر برای رشد سلول بایستی دیواره سلولی نرم شود یعنی فرآیندی که در آن در اثر هورمون اکسین ، آپوپلاسم اسیدی شده کلسیم در دیواره سلولی جایگزین می شود که نتیجتا زنجیره های پکتیکی روی هم لغزیده، دیواره سلولی سختی خود را از دست می دهد. اکسین همچنین کانالهای کلسیم را در غشاء سیتوپلاسمی فعال می کند و به افزایش موقت کلسیم در سیتوزول منجر می شود که این عمل هم سنتز ماده پیش ساز دیواره سلول را در سیتوزول و تراوش آنرا به آپوپلاسم تحریک می کند . در تایید این مطلب ، بیان این نکته لازم است که رشد لوله گرده به وجود کلسیم بستگی دارد و جهت رشد آن نیز یک فرایند شیمی تروپیسم است که با غلظت خارجی کلسیم، کنترل می شود.

رشد لوله گرده، با ترشح مواد دیواره سلولی از سیتوزول به آپوپلاسم، در نوک لوله گرده شروع می شود. رشد طولی شاخه ها مثلا در کلئوپتیل که رشد آن با توسعه لایه های اپیدرمی مشخص می باشد نه تنها نشان دهنده عمل اکسین می باشد بلکه غلظت کلسیم بمراتب بیشتر از سایر بافتها است.تشکیل کالوز، ترکیب وزیکولها با غشاء سیتوپلاسمی و تحریک فعالیت آلفا آمیلاز در جوانه زدن بذرهای غلات از اعمال دیگر کلسیم است. گیاه در پاسخ به جراحاتی مثل صدمات مکانیکی یا آلودگی ، کالوز تولید می کند و محل زخم توسط همین ماده مسدود می گردد.

پایداری غشاهای سلولی

کلسیم با پیوند دادن فسفاتها و گروههای کربوکسیلات ، فسفولیپیدها و پروتئینهای سطح غشاء سلولی سبب پایداری آن می شود. برای اینکه غشاء سیتوپلاسمی وظیفه خود را به نحو احسن انجام دهد بایستی کلسیم در محیط باشد در غیر این صورت جذب انتخابی آن مختل می شود. کلسیم صدمات ناشی از تنشهای سرما زدگی را کاهش می دهد. مثلا هنگام ذوب شدن بافتهای یخ زده در پیاز ،انتشار به خارج موادی با وزن مولکولی پایین (مخصوصا پتاسیم ) افزایش می یابد. در جریان این انتشار ، کلسیم باند شده به غشاء سیتوپلاسمی نیز جایگزین شده ،به افزایش نفوذ پذیری غشاء منجر می گردد و در نتیجه مواد محلول به خارج سلول منتشر می شود . بر این اساس افزایش غلظت کلسیم در محیط خارجی سلول جریان مواد محلول به خارج سلول و صدمات انجماد را کاهش می دهد . تخریب غشاهای سالم سبب افزایش سرعت تنفس می گردد و تیمارهای کلسیم می توانند سرعت تنفس را کاهش دهند. بنابراین در برگها تخریب پروتئین وکلروفیل با افزودن سیتوکنین یا کلسیم کاهش می یابد.

 تعادل کاتیون -  آنیون و تنظیم اسمزی

در سلولهای برگی که واکوئل درشت تری دارند، مقدار بیشتری از کلسیم در واکوئلها جمع شده تا بار الکتریکی آنیونهای آلی و معدنی را در آنجا خنثی و تعادل الکتریکی را ایجاد کند. تشکیل اکسالات کلسیم در واکوئلها برای تنظیم اسمز سلول مهم است. تجمع کلسیم در واکوئل سبب خنثی شدن نیترات موجود در واکوئل شده، در نتیجه از فشار اسمزی حاصل از نیتراتهادر واکوئل کاسته میشود. امروزه باز و بسته شدن روزنه ها را نیز مربوط به تغییر کلسیم می دانند یعنی تغییر در مقدار کلسیم سیتوزول ، باعث انتقال پتاسیم به سلولهای نگهبان می گردد و در نتیجه روزنه ها باز می شوند.

علت کمبود کلسیم

زمانی که صحبت از عوارض فیزیولوژیکی ناشی از کلسیم میشود اکثرا این سوال پیش می آید که چرا  با وجود کلسیم کافی در خاک ، گیاه دچار کمبود کلسیم می شود و یا چرا قسمتهای رویشی گیاه مثل شاخه و برگ، کمبود کلسیم را نشان نمی دهند ، ولی میوه ها عوارض ناشی از کلسیم را نشان می دهند. عناصر غذایی به دو طریق می توانند به یک اندام مثل برگ یا میوه وارد بشوند. ورود این عناصر می توانند یا از طریق آوند های چوبی و یا از طریق آوند های آبکشی صورت گیرد. بعضی از عناصر مثل پتاسیم در آوند چوبی و یا آوند آبکشی به راحتی می توانند حرکت کنند و به اندامهای مورد نظر برسند ولی بعضی از مواد غذایی مثل کلسیم به علت تثبیت در واکوئل و غشاء سیتوپلاسمی از طریق آوند آبکشی نمی توانند به میوه برسند و باید از طریق آوند چوبی به اندام مورد نظر حرکت کنند. بدین علت است که مراحل رشد گیاه در آوند های چوبی بیشتر از آوند های آبکشی است. در گیاهان دو لپّه ای که ظرفیت تبادل کاتیونی آنها درآپوپلاسم بالا است به منظور تامین کلسیم مورد نیاز نقاط رشد مثل میوه و جوانه انتهایی ،   حجم زیادی از جریان شیره خام به این اندامها لازم است. بادام زمینی و سیب زمینی از این مساله مستثنی اند . چون میوه بادام زمینی و غده سیب زمینی خودشان در داخل خاک قرار دارند و مستقیما می توانند کلسیم رااز خاک جذب کنند. نوک شاخه ها ، برگهای جوان ، مخصوصا برگهایی که با سایر برگها احاطه شده اند و میوه های گوشتی مثل سیب چون شدت تعرق پایینی دارند مقدار یا حجم جریان شیره خام به این اندامها کمتر است و کمبودهای کلسیمی که عوارض ناشی از کمبود کلسیمی خوانده می شوند مثل نوک سوختگی برگ در کاهو، پوسیدگی گلگاه در هندوانه ، گوجه فرنگی و فلفل ، لکه تلخی در سیب  لکه چوب پنبه ای و لهیدگی اکثرا در خاکهای آ هکی ایران دیده می شود. برای افزایش مقدار کلسیم برگهای در حال رشد یا میوه ها ، بالا بردن سرعت تعرق میوه موثرتر از اضافه کردن کلسیم در محیط ریشه یا حتی در کل گیاه است.

تجمع کلسیم در برگها و میوه ها

تجمع کلسیم در برگهای درختان میوه در طول فصل رشد ادامه دارد ، زیرا کلسیم از طریق تعرق به برگها میرسد و جذب آب توسط تعرق در طول فصل ادامه دارد. مقدار کلسیم در برگهای پیر بین 8/0 الی یک درصد وزن خشک است که این مقادیر برای فعالیتهای متابولیکی کافی است . در شرایطی که غلظت کلسیم برگ بیشتر از 8/1% وزن خشک باشد احتمال افزایش کلسیم در میوه وجود دارد. زمان نمونه برداری برای اندازه گیری کلسیم  موقعی است که تغییرات مقدار کلسیم ثابت بماند و همین مساله توسط محققان زیادی نیز گزارش شده است. تجمع کلسیم در میوه تنها در مرحله اول رشد انجام می گیرد و سپس کلسیم آن ثابت می ماند با این حال به خاطر رشد مداوم میوه ، غلظت کلسیم با توجه به سرعت رشد نهایی  میوه کاهش می یابد.

عواملی که تجمع کلسیم را در میوه تحت تاثیر قرار میدهند عبارتند از سرعت رشد میوه، سرعت رشد شاخه، تشکیل میوه، مقدار بر ، منیزیم و روی ، تنک کردن، رطوبت کافی در خاک، مقدار آبیاری، مقدار ازت کل ، سرعت فتو سنتز و وجود یون آمونیوم.

میوه های درشت که سرعت کاهش کلسیم در آنها زیاد است، خاصیت انبار داری ضعیفی دارند بر عکس ، میوه های ریز ، کلسیم بالایی داشته ، مدت زمان طولانی تری انبار داری می شوند. منحنی جذب کلسیم به دو مرحله عمده تقسیم می شود مرحله اول جذب سریع کلسیم است که چهار تا شش هفته پس از اتمام گل ادامه دارد. در مرحله دوم جذب کلسیم محدودتر شده و رشد میوه سریعتر و در نتیجه غلظت کلسیم کمتر می شود.

بنابراین در طول مرحله اول باید تمام اقدامات لازم را برای افزایش کلسیم انجام داد و در طول مرحله دوم از رشد سریع میوه و کاهش کلسیم جلوگیری کرد.

عواملی که در جذب کلسیم تاثیر دارند عبارتند از یون آمونیوم در اطراف ریشه که با جذب کلسیم رقابت می کند، یون منیزیم که با انتقال کلسیم رقابت میکند ، رشد سریع شاخه ها که سبب انتقال کلسیم به نقاط رشد می شوند، یون بر که نقش آن کاملا مشخص نشده است و احتمالا نسبت هورمون اکسین را در شاخه و ریشه تغییر میدهد، و رطوبت کافی در منطقه ریشه که انتقال کلسیم را در داخل آوند های چوبی و به طرف میوه ها تسهیل می دهد. هرسهای شدید زمستانه سرعت رشد سر شاخه ها را افزایش داده و میوه هایی با اندازه درشت را به وجود می آورد که خود عاملی برای کاهش مقدار کلسیم در میوه است. مصرف زیاد کودهای ازته بخصوص کودهای آمونیومی ، عوارض فیزیولوژی کمبود کلسیم را تشدید می کنند. مصرف کودهای ازته زیاد و هرس شدید تاثیر مضاعفی روی کمبود کلسیم دارند . برای تنظیم غلظت کلسیم در مرحله دوم رشد میوه ، باید از تمام کارهایی که سبب رشد بیش از اندازه میوه می شوند دوری کرد. این کارها عبارتند از تنک بیش از اندازه، هرس شدید، آبیاری مکرر و زیاد در طول مرحله قبل از برداشت.

غلظت بالای ازت تاثیر زیادی در شیوع عوارض کمبود کلسیم دارد . نسبت ازت به کلسیم در وزن خشک میوه سیب ما بین10 تا 30 می باشد . زمانی که این نسبت 10 است تقریبا هیچ عارضه ای دیده نمی شود ولی وقتی این نسبت 30 باشد عوارض فیزیولوژی دیده می شود. بین ازت برگ و میوه ارتباط وجود دارد. برای جلوگیری از بروز بعضی عوارض فیزیولوژی غلظت ازت نباید از حدی بیشتر باشد. غلظت بالای منیزیم نیز سبب کاهش کلسیم می شود . چنین گزارش شده اگر درصد ازت در برگهای سیب از سه درصد تجاوز نماید به ازای هر دو دهم افزایش درصد ازت برگها ، از خاصیت رنگ پذیری سیب پنج درصد کاسته می شود.

ضرورت کاربرد کلرور  کلسیم برای جلوگیری از بروز عوارض فیزیولوژیک ناشی از کمبود کلسیم

 لکه تلخی موضعی

این عارضه در اثر کمبود کلسیم به وجود می آید که عواملی از جمله مصرف بیش از نیاز کودهای ازته  ، نسبت بالای برگ به میوه ها ، تنک زیاد یا محصول کمتر ، گرده افشانی ضعیف و تناوب بازدهی این عارضه را تشدید می کند. هنگامی که محصول کمتر باشد و ازت زیاد مصرف شده باشد رشد شاخه ها تا اواخر تابستان ادامه می یابد در نتیجه درخت دارای برگهای بزرگ شده ، شاخه برگ زیادی را تولید می کند. در چنین حالتی شاخه و برگها که سطح تعرق بالایی دارند مواد معدنی شیره خام از جمله کلسیم را به طرف خود می کشند و کلسیم کمتری به داخل میوه ها میرود در نتیجه کمبود کلسیم ، گروهی از سلولهای اپیدرمی و زیر آن در نزدیک گلگاه متلاشی شده ، تبدیل به لکه های نکروتیک می شوند . این لکه های نکروتیک روی میوه ها در انبار زمانی که میوه ها روی درخت باشد و یا در طول حمل نقل دیده می شوند. کنترل شیمیایی لکه تلخی با محلول پاشی کلرور کلسیم با غلظت 5 الی 10 در هزار بعلاوه یک ماده مویان مثل سیتووت در طول فصل رشد می باشد توجه داشته باشید که pH محلول کلرور کلسیم به هفت کاهش داده می شود که این کار را می توان با افزودن مخلوط سولفات مس ،سولفات روی ، اسید بوریک کاهش داد و یا پس از برداشت ، میوه ها را در کلرور کلسیم چهار درصد غوطه ور کرد. بدیهی است با مصرف کودهای محتوی عناصر کم مصرف به همراه پوشش کلرور کلسیم ، علاوه بر رفع کمبودهای احتمالی به بهبود کیفی میوه ها نیز کمک موثری خواهد شد. روشهای باغبانی برای کنترل آن عبارتند از جلوگیری از مصرف زیاد کودهای ازته ، تنظیم آبیاری و جلوگیری از استرسهای خشکی . این بدین معنی نیست که بیش از اندازه آبیاری کنیم در این صورت عارضه شدیدتر می شود بلکه حفظ همیشگی رطوبت در حد ظرفیت زراعی ، جلوگیری از هرسهای شدید زمستانه و جلوگیری از تنک بیش از اندازه مورد نظر است . به طور کلی کلسیم یکی از عناصر مورد نیاز برای گیاهان بخصوص برای محصولات باغی بوده و کمبود تحرک آن در درختان میوه باعث کمبود این عنصر در میوه ها و ظهور عوارض فیزیولوژیکی و تغذیه ای در میوه ها می شود . بیماریهای لکه تلخی و آبگزیدگی از مهمترین عوارض کمبود این عنصر در میوه ها است

لکه چوب پنبه ای

کلسیم در چرخه تقسیم سلول نیز شرکت می کند. سیبهایی که کمبود کلسیم دارند تقریبا یک ماه پس از تقسیم طبیعی ، سلولهای سالم بزرگ متحمل تمایز مجدد شده، هسته های آنها بدون تقسیم سیتوپلاسم ، تقسیم می شوند. در نتیجه یک ناهنجاری تکثیر درون سلولی به وجود میآید. سلولهای به وجود آمده ، داخل سلول اولیه باقی می ماند و در نهایت دیواره سلول اولیه شکسته می شود. این عارضه بنام لکه چوب پنبه ای معروف است. محلول پاشی کلرور سدیم در طول فصل رشد به مقدار 5 الی 10 در هزار از بروز این عارضه جلوگیری می کند. ظاهر این عارضه به صورت لکه های قهوه ای رنگ و سخت ، روی میوه نمایان است. این عارضه بیشتر در گلابی دیده می شود.

 پوسیدگی گلگاه

این عارضه در هندوانه ، گوجه فرنگی ، فلفل و حتی هلو دیده می شود. علت اصلی آن کمبود کلسیم و عواملی مثل تنشهای رطوبتی، شوری خاک ، شرایط آب هوایی ، رشد سریع و غیره است که انتقال کلسیم را به میوه ها مختل می کنند. این عارضه را می توان با اعمال صحیح روشهای زراعی کاهش داد، ولی در مواردی مثل شوری خاک یا عوامل آب و هوایی که امکان تغییر آنها وجود ندارد بایستی با محلول پاشی کلرور کلسیم یا نیترات کلسیم با مقادیر پنج در هزار کاهش داد. بدیهی است به همراه کلرور کلسیم ، از کودهای حاوی عنصر کم مصرف نیز می توان تومان برای رفع کمبودهای احتمالی و بهبود کیفی میوه ها بهره جست.

لهیدگی و سفتی میوه

عارضه لهیدگی که در بعضی از ارقام سیب قرمز لبنانی و اسپارتان بیشتر دیده میشود ،با محلول پاشی کلرور کلسیم قابل انتقال است در این مورد تحقیقات زیادی صورت گرفته است . لونی گزارش داد که محلول پاشی 5/2 یا پنج درصد کلرور کلسیم 14 روز قبل از برداشت ، این عارضه را به شدت کاهش می دهد . ویلز و اسکات نشان دادند که کلسیم و باریم سبب کاهش این عارضه شده در مقابل پتاسیم ، آهن و مس آن را افزایش میدهد . توماس و دراک گزارش دادند که محلول پاشی سیب گلابی با کلرور کلسیم سبب افزایش سفتی و کاهش لکه چوب پنبه ای در سیب و گلابی می شود . در سیبهای رد دلیشز و گلدن دلیشز که با کلرور کلسیم محلول پاشی شده بودند عوارض فیزیولوژیکی مثل کله تلخی ، لهیدگی ، اسکالد بشدت کاهش یافت . صدیقی و بانگرس گزارش دادند که محلول پاشی درختان سیب گلدن دلیشز با کلرور کلسیم 12 در هزار سیب افزایش سفتی آنها شده است  و آنها نتیجه گرفتند که سفتی سیب در سیبهای محلول پاشی شده با شاهد در زمان برداشت یکسان بود ولی آنهایی که با کلرور کلسیم محلول پاشی شده بودند سفتی خود را در طول انبار داری حفظ کردند . همان طوری که دیده می شود محلول پاشی کلرور کلسیم در سفتی میوه موثر است  بنابراین برای جلوگیری از بروز عواملی مثل لهیدگی و حفظ سفتی بافت میوه ها ، مقدار 5 تا 10 در هزار کلرور کلسیم بعلاوه یک ماده مویان مثل یستووت به مقدار 5/2 در هزار در دو نوبت محلول پاشی باید اجباری اعلام گردد. نوبت اول حد اکثر چهار هفته پس از تمام گل و محلول پاشی دومی 14 روز پس از نوبت اول و یا 14 روز قبل از برداشت میوه صورت بگیرد .

طول عمر انبار داری و پیری

تزو تزوکو و برانیس گزارش نمودند که مصرف کلرور کلسیم 21 روز قبل از برداشت به مقدار پنج در هزار در میوه زرد آلو سبب افزایش سفتی بافت میوه ، کاهش تولید اتیلن و تنفس گیاه گردیده که در نتیجه پیری میوه به تعویق افتاد . اندرسن وکمپل نشان دادند کلرور کلسیم پیری و از دست دادن رطوبت را در میوه های آلبا لو به تاخیر می انداخت . نتایج حاصل نشان داد که به  طور کلی ، کلسیم کیفیت میوه ها را افزایش می دهد و محلول پاشی آن برای گلهای بریده ( پس از چیدن ) طول عمر آنها را افزایش می دهد .

• نظرات() 

ارسال به

پنجشنبه 11 فروردین 1390

• نظرات() 

ارسال به

چهارشنبه 10 فروردین 1390

WWW.Ghazalshimi.co

• نظرات() 

ارسال به

چهارشنبه 10 فروردین 1390

              در این بخش با کود های شیمیایی که مهمترین کودها در دنیای امروزند مطالبی برای تحقیق درس علوم مینویسم.

به طور کلی اصطلاح کود یا فرتی لایزر به هر نوع ماده معدنی یا آلی که دارای یک یا چند عنصر غذایی باشد اطلاق می گردد.

کودها به چند دسته تقسیم می شوند که عبارتند از:

١) کودهای شیمیایی      ٢) کود آلی        ٣) کود بیولوژیک

کودهای شیمیایی بر اساس نوع عنصر تقسیم بندی می کنند. به عنوان مثال کودهای ازتی، فسفری و پتاسیمی دارای یک یا دو عنصر هستند ولی اگر یک کودی همه عناصر را با هم داشته باشد اصطلاحاً کود کامل نامیده می شود.

کودهای شیمیایی در کارخانجات کود سازی تهیه می شوند. اساس تولید کودهای شیمیایی این واکنشی است که در ذیل آمده است:

واکنش هابر _ بوش                      N2+3H2 ______________ 2 NH3

N2 از هوا و H2 از گاز متان و CH4 تأمین می شود. یعنی N2+3H2 در حضور دما و فشار کاتالیزور مناسب تبدیل به 2NH3 (مولکول) می شود.

آمونیاکی که طی این واکنش تولید می شود یک کود ازت است. کود ازته با ٨٢ درصد نیتروژن یا ازت در خیلی از کشورها مستقیماً به عنوان کود در خاک تزریق می شود و در ایران امکانات برای مصرف آن کم است. آمونیاک به عنوان ماده اولیه می تواند برای تولید سایر کودهای ازتی مورد استفاده قرار گیرد.

اگر NH3 را با مولکول 3o2 ترکیب کنیم کود اوره تولید می شود که از پر مصرف ترین کودهای شیمیایی است. اگر NH3 را با H2SO4 ترکیب کنیم کود فسفات آمونیوم تولید می شود که از بهترین کودها برای شرایط خاک های قلیایی است. یعنی کودی است دارای خاصیت اسیدی و بسیار مطلوب و مناسب برای شرایط خاک ایران.

 خواص کودهای شیمیایی ازتی

یکی از کودهای مصرفی، کود اوره است. کود اوره که به کود شکری نیز معروف است در سطح جهان از پر مصرف ترین و ارزان ترین کودهای شیمیایی ازتی است. کود اوره ٤٦ درصد ازت دارد و حلالیتش در آب خیلی خوب است و به همین دلیل در خاک برای تهیه محلول های کودی و محلول پاشی بر روی گیاه مورد استفاده قرار می گیرد.

در محلول پاشی روی گیاه ممکن است که کود اوره دارای مقداری ماده سمی بیوره باشد که این ماده نباید از یک مقدار مشخص بیشتر باشد.

مشکلی که در ارتباط با کود اوره وجود دارد این است که به دلیل حلالیت زیادش شستشویش در خاک خیلی زیاد است. یعنی اگر آب آبیاری یا بارندگی زیاد و خاک شنی باشد به راحتی این کود در خاک شسته می شود.

کود مهم دیگر، کود سولفات آمونیوم است. این کود ٢١ درصد ازت و ٢٤ درصد گوگرد دارد و اسیدزا بوده و بهترین کود برای شرایط خاک های ایران است. کود سولفات آمونیوم به دلیل پائین بودن درصد ازت آن نسبتاً گران است. کود نیترات آمونیوم از کودهای مهم دیگر است که از ترکیب آمونیاک و اسید نیتریک تولید می شود.

ویژگی این کود آن است که دارای هر دو نوع منبع ازتی گیاه یعنی نیترات و آمونیوم است. و یکی از معایبش آن است که به راحتی رطوبت هوا را جذب می کند و دانه های کود بهم چسبیده و تشکیل کلوخه می دهند و دیگر آنکه اشتعال زا است. یعنی اگر ضربه یا فشاری به کود وارد شود آتش می گیرد و مشکل آتش سوزی به وجود می آید.

یکی دیگر از کودهای ازتی مشهور و معروف کود اوره با پوشش گوگردی است. حلالیت کود اوره بالاست و امکان شستشویش زیاد بوده و دانه های کود اوره بر روی آن یک پوشش گوگردی ایجاد می کنند.

 به این کود اصطلاحاً کند حل می گویند. یعنی کود SU به تدریج ازت خود را آزاد می کند و شستشو و تلفات کود خیلی کمتر بوده و از این نظر می تواند کود مناسبی باشد ولی نسبت به کود اوره معمولی گران است و برای گیاهان زینتی و برای شرایطی که امکان آب شویی زیاد بوده یا  محصولاتی که از نظر اقتصادی با صرفه است می تواند کود مناسب و مفیدی باشد.

کدام کود ازتی برای مصرف توصیه می شود؟

انتخاب کود ازتی می تواند به چند پارامتر وابسته باشد. یکی از این ها قیمت کود است. همانطور که گفتیم کود اوره نسبت به کود سولفات آمونیوم خیلی کود ارزان تری است. کود ٤٦ درصد ازت و کود سولفات آمونیوم ٢١ درصد ازت دارد.

شرایط خاک نیز می تواند عامل تعیین کننده ای برای انتخاب کود باشد. اگر خاک خیلی قلیایی و PH آن بالا باشد با مصرف کود سولفات آمونیوم تا حدودی PH را کاهش می دهیم.

در بعضی از گیاهان کود نیترات آمونیوم کود مناسبی است البته از نظر تغذیه شاید کودها با هم تفاوتی نداشته باشند.

جدول خواص کودهای شیمیایی ازتی مهم

 ١)سولفات آمونیوم: کود سولفات آمونیوم دارای ٢١ درصد ازت و ٢٣ درصد گوگرد است. این کود اسید زا و مناسب خاک های آهکی بوده و نسبتاً گران و کمی مقاوم به شستشو می باشد.

٢)کود اوره ٤٦ درصد ازت دارد. این کود اسید زا نیست و مناسب بیشتر خاک ها بوده، ارزان و رایج ترین کود ازتی ایرانی است.

٣) کود نیترات آمونیوم ٢٦ درصد ازت دارد. این کود اسید زا نیست و مناسب برای چغندر قند بوده و نسبتاً گران و حساس به شستشو می باشد.

٤) کود فسفات آمونیوم ١٧ درصد ازت و ٢٦ درصد ایدرید فسفریک دارد. کود فسفات آمونیوم نسبتاً اسید زا و دو منظوره بوده و قیمت مناسب داشته و کمی مقاوم به شستشو می باشد.

٥) کود اوره فرم ٢٦ درصد ازت دارد. این کود نسبتاً اسیدزا و مناسب چمن بوده، گران و خیلی مقاوم به شستشو می باشد.

٦) کود اوره با پوشش گوگرد ٣٥ درصد ازت دارد. اسیدزا و مناسب خاک های سبک و مقاوم به شستشو بوده و قیمت آن مناسب است.

• نظرات() 

ارسال به

چهارشنبه 3 فروردین 1390

خواص سیب -

خواص سیب

درخت سیب در یبشتر نقاط دنیا پرورش داده می شود و سیب میوه ایست كه می توان گفت در هر جای دنیا وجود دارد و همه مردم دینا انرا می شناسند.

در كشور عزیز ما ایران این درخت بصورت وحشی در جنگل های شمال وجود دارد در لاهیجان و رودسر آنرا آسیب ، هسی و هسیب و در مازندران به آن سه می گویند .

سیب انواع مختلف درد . انواع وحشی آن كوچك و پرورش یافته آن درشت و برد می باشد . سیب نوع ترش و شیرین درد .

تركیبات شیمیایی:

سیب دارای ویتامین و مواد مغذی زیادی است و بی مناسبت نیست كه یك ضرب المثل انگلیسی می گوید كه خوردن یك سیب در روز شما را از رفتن نزد دكتر بی نیاز می كند.

موادی كه در یك سیب متوسط وجود دارد بشرح زیر است :

انرژی                         258 كالری

پروتئین                       1/2 گرم

چربی                       1/6 گرم

مواد نشاسته ای      59/6 گرم

كلسیم                   24 میلی گرم

فسفر                    10 میلی گرم

آهن                      1/2 میلی گرم

ویتامین آ                360 واحد

ویتامین ب 1            0/15 میلی گرم

ویتامین ب 2           0/08 میلی گرم

ویتامین ب 3           0/1 میلی گرم

ویتامین ث             18 میلی گرم

اگفته نماند كه ویتامین های وجود در سیب بیشتر در پوست سیب وزیر پوست آن قرار درد بنابراین آنهایی كه می توانند پوست سیب را هضم كنند بهتر است كه آنرا با پوست میل كنید و اگر می خواهید پوست آنرا بكنید بهتر است كه سیب را خیلی نازك پوست كنبد

خواص داروئی:

1)سیب یك میوه قلیایی است و تمیز كننده بدن است و بعلت درا بودن پكتین زیاد آب اضافی بدن را خارج می سازد

2)سیب را می توان برای برطرف كردن اسهال حتی برای كودكان بكار برد . بدین منظور سیب را باید رنده كرد و استفاده نمود .سیب را می توان پخت و برای آنهایی كه روده تنبل دارند آن را روی آتش ملایمی بپزید البته حتما ازظرف لعابی یا تفلان استفاده كنید زیرا به این طریق پكتین  و ویتامین های آن حفظ می شود.

3)شربت سیب بهترین دارو برای درمان سرفه و گرفتگی صدا می باشد .برای تهیه شربت سیب یك كیلو سیب راشسته و با پوست قطعه قطعه كنید و در یك لیتر آب بپزید سپس آنرا با پارچه نازكی صاف كنید و چند تكه قند به آن اضافه كنید و دوباره روی آتش ملایم قرار دهید تا قوام بیاید و آن را از روی آتش بردارید روزی سه تا چهار فنجان از این شربت بنوشید.

4)سیب دارای مقدر زیادی كلسیم است و كلسیم سیب به بدن كمك می كند كه كلسیم غذاهای دیگر را نیز جذب كند.

5)خوردن سیب یبوست را برطرف می كند و برای خستگی مفرط مفید است

6)دم كرده برگ درخت سیب ادرار آور است و درمان كننده التهاب كلیه و مثانه میباشد.

7)نوشیدن آب سیب داروی موثری برای درمان سرمخوردگی و گرفتگی صدا و سرفه است.

8)سیب مقوی كبد و اشتها آور است.

9)سیب برای درمان تنگی نفس بسیار مفید است حتی بوئیدن سیب نیز این خاصیت را درد

10)سیب پخته تقویت كننده معده و كبد و دفع كننده سودا  و سموم بدن است .

11)سیب حرارت را از بدن خارج می سازد .

12)سیب را رنده كنید و در دستمال بپیچید و روی چشم بگذارید درد چشم را برطرف می كند.

13)خوردن سیب حتی برای آنهایی كه بیماری قند دارند مفید است چون قند خون را بالا نمی برد.

14)كسانیكه می خواهند لاغر شوند حتما باید سیب را با پوست بخورند .

15)دم كرده گل سیب داروی سرفه و تورم مجرای تنفسی است

16)سیب داروی خوبی برای درمان زخم ها می باشد

17)سیب بهترین دارو برای سوء هاضمه است زیرا دارای مقدر زیادی پكتین می باشد

18)آب سیب را حتی می توان برای تنقیه استفاده كرد . این تنقیه برای بیماریهای روده بسیار موثر است.

19)پوست سیب را مانند چائی دم كنید و بیاشامید این اچئی بهترین دوست كلیه است .

20)آب سیب را با ابمیوه گیری در منزل تهیه كنید و فورا آنرا بنوشید زیرا در اثر ماندن آنزیم ای خود را از دست می دهد .

21)آب سیب برای زیبایی پوست استفاده زیادی درد بخصوص برای از بین بردن چین و چروك پوست موثر است بدین منظور آب سیب را صبح و شب روی پوست گردن و صورت بمالید و ماساژ دهید البته همیشه آب سیب تازه استفاده كنید.

استفاده دیگر از سیب برای لطافت پوست سیب پخته است سیب رابپزید و سپس له كنید و با شیر مخلوط كنید و این مخلوط را بصورت نیم گرم روی پوست بگذارید و پس از چند دقیقه آنرا بردارید .

خواص سیب ترش

1-سیب ترش قابض است و حالت استفراغ و دل بهم خوردگی را از بین می برد.

2-سیب ترش را بپزید درمان اسهال خونی است

3-آب سیب ترش مخلوط با انار برای تقویت معده و درمان اسهال و دل بهم خوردگی بكار می رود

4-رب سیب ترش علاج اسهال ، استفراغ و درد و غم است

5-مربای شكوفه سیب برای ضعف معده و ازدیاد نیروی جنسی مفید است

6-سیب ترش برای آنهائیكه مزاج گرم دارند بسیار مفید است بالعكس آنهائیكه مزاج سرد دارند باید سیب شیرین بخورند

سیب در قدیم معالج نقرس و بیماریهای عصبی بوده است

مضرات :

همانطور كه قبلا گفته شد سعی كنید همیشه سیب را با پوست بخورید زیرا مقدر زیادی پكتین در پوست سیب وجود دارد سیب هایی كه در بازارهای داخل ایران یا آمریكا و كانادا بفروش می رسد روی آن دارای یك لایه چربی برای حفاظت آن می باشد بنابراین حتما این سیب ها را بدقت بشوئید آنهائیكه دریا معده ضعیف هستند باید سیب را بسیار نازك پوست بگیرند كه پكتین ها و ویتامین های آن از بین نرود .

• نظرات() 

ارسال به